Van Trier

Marti und Mächler: Woher eine Ethik nehmen?
  • Date
    27 september 2011
  • Social:
    Facebook
Close

Woher eine Ethik nehmen? Streitgespräch ber Vernunft und Glauben

Het twistgesprek, gepubliceerd in “Woher eine Ethik nehmen?”, vond al in 1974 als briefwisseling plaats tussen Mächler en Marti en verscheen voor het eerst in de Basler National Zeitung. Deze uitgave is een bundeling van de in totaal twintig brieven omvattende correspondentie, voorzien van een voorwoord van Werner Morlang.

Rober Mächler heeft zich in een bewogen leven diepgaand met geloofsvragen beziggehouden en waarin hij zich achtereenvolgens als nihilist, protestant, katholiek en tenslotte agnost beschreef. De stelling die Mächler daarin centraal stelde, is dat de mens zelf, met zijn verstand, tot een ethiek kan komen en dus geen god nodig heeft om het verschil tussen goed en kwaad te leren.

Kurt Marti is qua persoonlijkheid zomogelijk Mächlers tegendeel. Hij is dominee, maar heeft zich in zijn theologie grotendeels van de kerkelijke dogma´s losgemaakt en gold als uitgesproken non-conformist. Beiden waren literaire persoonlijkheden in Zwitserland.

Mächler had Kurt Marti, een protestants dominee die regelmatig in de publiciteit stond, tot een twistgesprek over verstand, geloof en ethiek, uitgenodigd. In het twistgesprek valt Mächler het christelijk geloof in hoofdzaak aan op tegenstrijdigheden in het godsbeeld dat in de bijbel wordt gegeven. Daarbij spelen voor hem de onverenigbaarheid van de almachtige god en de goede god een centrale rol. Marti stelt daar een zeer persoonlijke god, maar ook een zeer persoonlijke invullen van een geloofsbeleving tegenover waarin god en liefde praktisch synoniemen zijn.

De grote afstand die tussen beide standpunten bestaat, wordt ook niet door de intensieve briefwisseling kleiner. In de eerste plaats omdat beiden op een heel andere manier met het christelijke geloof omgaan. Voor Marti speelt het historische christendom in zijn geloofsbeleving een ondergeschikte, bijna minimale rol. Voor hem is het geloof in eerste plaats een energiebron om kracht uit te putten. Mächler daarentegen ziet religie als de toegang tot irrationaliteit, tot willekeur en daarmee tot hypocrisie. Religie is een bron van kwaad omdat het doelbewust het verstand tracht uit te schakelen. Niet alleen volstaat het verstand om verstandig te handelen, het verstand zorgt er ook voor dat wij in het voordeel van het algemeen, en daarmee het goede, handelen, zo Mächler.

Diepgaander dan een holistische universele liefde tegenover rationeel zelfbehoud zettend wordt ethiek niet behandeld. Maar dat mag ook niet van deze vorm van briefwisseling verwacht worden. Interessant aan dit twistgesprek is, dat een aantal centrale geloofsthema’s in een boeiende en vlot leesbare manier tegenover elkaar gesteld worden.

Omdat het verstand je dwingt te accepteren dat de wereld daadwerkelijk zo koud en genadeloos is, ontstaat een behoefte naar meer warmte, ook als we daarin irrationeel moeten geloven. Misschien is dat ook precies wat geloof is; zij geeft een gevoel van liefde en geborgenheid in een onbarmhartige wereld. De vraag, waar ethisch handelen eerder te verwachten is, blijft in het midden en beantwoording wordt aan de lezer overgelaten. Beiden doen in het nawoord nog wel handreikingen, die wat onnatuurlijk en houterig geformuleerd zijn, aan elkaar. De wat formele manier waarop dat gebeurd, versterkt het karakter van een twistgesprek; een hard maar fair gespeeld duel tussen heren.

  • Reviewed by:
    Helmer van der Heide
  • Author:
    Kurt Marti & Rober Mächler
  • ISBN:
    978-3312002931
  • Pages:
    152
  • Published:
    2002
  • Publisher:
    Nagel & Kimche
  • Posted in:
    Book review

Articles

The Anthropocene: A new era in the history of Planet Earth in which the human species is a main driver of global environmental change. Planetary Boundaries: Thresholds in […]

Continue reading →

View all

Articles

The United Nations Conference on Sustainable Development (Rio+20), could have brought us closer to a strengthened earth system governance. Closer towards a global, effective architecture for governance of […]

Continue reading →

View all

Articles

Ontwikkelingen in het onderwijs onder Khomeini, Khatami en Ahmadinejad in de Islamitische Republiek Iran. Onderwerp Onderwijsbeleid en de dynamiek onder de jeugdige bevolking in het onderwijsveld in Iran […]

Continue reading →

View all

Book review

Lux Voor schrijft een boek. Een “Handleiding voor de toekomst”, voor Nederland en ook voor Europa. Maar wie, of wat is Lux Voor? Geen politieke partij, geen vereniging […]

Continue reading →

View all

Book review

Baruch, of ook wel Benedict, de Spinoza, zoon van joods-Portugese immigranten, was lensenslijper en leefde aan het eind van de 17e eeuw in de Nederlanden. Maar bovenal was […]

Continue reading →

View all

Book review

“Et tu, Brutus?!” Wie kent ze niet, de legendarische laatste woorden van Julius Caesar? Of hij ze werkelijk gesproken heeft en over de toedracht in de dagen rond […]

Continue reading →

View all

Book review

‘Actief pluralism’ is een term die in de afgelopen jaren een vaste plek heeft gekregen in Belgische beleidsdocumenten. Bedoeld als tegenstelling tot voorheen gangbare opvatting over tolerantie als […]

Continue reading →

View all

Book review

Van het politieke wel en wee worden dagelijks vele spotprenten gemaakt, waarvan Koos van Weringh een fervent verzamelaar is. Inmiddels heeft hij dan ook meerdere verzamelingen van spotprenten […]

Continue reading →

View all

Book review

Waarheen leidt ons het begrip dat wij hebben van de werkelijkheid en de wereld om ons? De wiskundige, filosoof en theoloog J.J.W. Berghuys stelt vast dat wij met […]

Continue reading →

View all

Book review

Het twistgesprek, gepubliceerd in “Woher eine Ethik nehmen?”, vond al in 1974 als briefwisseling plaats tussen Mächler en Marti en verscheen voor het eerst in de Basler National […]

Continue reading →

View all

Book review

Tegenwoordig lijkt de toekomst van de Europese Unie synoniem te staan met heikele zaken als het ´Nee´ van Frankrijk en Nederland tegen de grondwet en de controverse omtrent […]

Continue reading →

View all

Projects

Tanzperformance: Gesetzeskraft – En force de loi Veranstalter: 48 Stunden Neukölln Festival (http://www.48-stunden-neukoelln.de/2013/) Zeit: Samstag 15.6.13, Einlass ab 20:00 bis Dunkelheit Ort: Friedhofskapelle, Lilienthalstraße 7 Produktion: Little strategies […]

Continue reading →

View all

Projects

Berlin based Finnish Photographer Janne Tervonen is working and living in Berlin since 2008. Documenting Berlin metropolitan obscure and hidden corners, seen from is very individual angle. Absolutely […]

Continue reading →

View all