Van Trier

Wesseling: Verdeel en heers de deling van afrika 1880-1914
  • Date
    22 september 2011
  • Social:
    Facebook
Close

Verdeel en Heers, De deling van Afrika, 1880-1914 (6e druk)

In 1880 speelde Afrika voor de Europeanen nauwelijks een rol. Nog geen 35 jaar later was het continent, in oppervlakte drie keer groter dan Europa, onder een zevental Europese mogendheden verdeeld. Geen volle eeuw later en bijna even plotseling, in de ´60 jaren van de vorige eeuw, trokken zij zich weer terug. Welke gevolgen dit voor de Afrikaanse samenlevingen gehad heeft en tot op zekere hoogte nog heeft, kunnen wij dagelijks zien. Een tragische en dramatische periode waar Afrikanen en Afrikaanse historici veel werk aan zullen hebben om ze een plek in hun geschiedenis te geven, volgens Wesseling.

Maar wat, zo vraagt Wesseling zich af, doet de veroorzaker met die periode in haar geschiedenis? Welke gevolgen hebben deze 30 jarige expeditie, deze wedloop en het verdeelspel in Afrika voor de Europese politiek gehad? Hij stelt vast dat er in Europa nog te weinig reflectie op haar eigen handelen heeft plaats gevonden. En zo probeert Wesseling met zijn boek ´Verdeel en heers De Deling van Afrika, 1880-1914´ dit hiaat te vullen. ´Verdeel en heers´ is dan ook in de eerste plaats een boek over de koloniale en buitenlandse, of beter Europese, politiek van Europese landen. Mij kon bij het lezen van het boek de indruk niet ontgaan, dat Europa in deze periode slechts vrede kende omdat zij haar expansiedrift elders kon botvieren. Zodra de Afrikaanse koek op was, of het schaakspel op het bijzettafeltje genaamd Afrika, op een remise uitgelopen was, begonnen de spanningen dan ook binnen Europa zich richting WOI op te bouwen. Maar dat valt niet binnen het in dit boek behandelde thema.

Wesseling is een historicus van formaat omdat hij niet alleen in staat is om de politieke intriges, verbindingen, allianties en diverse nationale strategieën heel begrijpelijk en duidelijk te beschrijven. Hij kan dit combineren met levendige, detailrijke beschrijvingen, waardoor historisch personen tot leven komen en het de lezer mogelijk gemaakt wordt om in de 19de eeuwse tijdgeest te duiken.

Wesseling gaat op een zeer gereserveerde manier met wijsheid achteraf om. Destijds geldende normen en meningen worden vaak zonder commentaar gelaten. Zo wordt een beschrijving van een Matabele-koning (huidig Zimbabwe) door Rhodes´ afgezand Rudd (´a very fine man, only very fat, (…) with beautifull skin and well proportioned´) alleen aangevuld door een opmerking over zijn eetgewoonte, ´very much like a wild beast´. Kruger, leider van de Boeren en een bijzonder onbehouwen persoon, wordt daarentegen wel veelzijdiger beschreven. De in Europa in opkomst zijnde humanistische denkbeelden worden lang niet altijd direct met de koloniale werkelijkheid geconfronteerd. De reflectie op Europa en haar rol destijds in Afrika word daarmee voor een groot deel aan de lezer zelf overgelaten.

Wesselings vertelstijl is er echter ook een van zeer subtiele wenken. Wanneer een ´explorateur´ in dienst van koning Leopold II gevraagd wordt waarom hij Afrikaanse stamhoofden vertelde in naam van de Franse regering te handelen, verdedigd hij dit ´leugentje om bestwil´ omdat ´hij nu eenmaal niet op een voor Afrikanen begrijpelijke manier kon uitleggen wat het Franse comité van de Association Internationale Africaine (een creatie van Leopold II) was.´ Wesseling daarop: ´Daarin had hij zeker gelijk.´ Hierbij niet doelend op een verondersteld intellectueel onvermogen bij bedoelde Afrikaanse stamhoofden, maar op het gekonkel dat in Europa, door Leopold II en anderen, plaats vond.

Het is niet alleen een goed leesbaar geschiedenisboek voor leken; door zijn heldere opzet en verdeling in periodes en regio´s, met een 26 pagina´s tellende bibliografie en historisch overzicht, is het een schier onuitputtelijke bron van informatie. Daarmee is het ook een echt naslagwerk voor iedereen die geïnteresseerd is in de relatie tussen Afrika en Europa.

  • Reviewed by:
    Helmer van der Heide
  • Author:
    Henk L. Wesseling
  • ISBN:
    903512880X
  • Pages:
    521
  • Price:
    15,00
  • Published:
    2006
  • Publisher:
    Prometheus B.V. Vassallucci
  • Posted in:
    Book review

Articles

The Anthropocene: A new era in the history of Planet Earth in which the human species is a main driver of global environmental change. Planetary Boundaries: Thresholds in […]

Continue reading →

View all

Articles

The United Nations Conference on Sustainable Development (Rio+20), could have brought us closer to a strengthened earth system governance. Closer towards a global, effective architecture for governance of […]

Continue reading →

View all

Articles

Ontwikkelingen in het onderwijs onder Khomeini, Khatami en Ahmadinejad in de Islamitische Republiek Iran. Onderwerp Onderwijsbeleid en de dynamiek onder de jeugdige bevolking in het onderwijsveld in Iran […]

Continue reading →

View all

Book review

Lux Voor schrijft een boek. Een “Handleiding voor de toekomst”, voor Nederland en ook voor Europa. Maar wie, of wat is Lux Voor? Geen politieke partij, geen vereniging […]

Continue reading →

View all

Book review

Baruch, of ook wel Benedict, de Spinoza, zoon van joods-Portugese immigranten, was lensenslijper en leefde aan het eind van de 17e eeuw in de Nederlanden. Maar bovenal was […]

Continue reading →

View all

Book review

“Et tu, Brutus?!” Wie kent ze niet, de legendarische laatste woorden van Julius Caesar? Of hij ze werkelijk gesproken heeft en over de toedracht in de dagen rond […]

Continue reading →

View all

Book review

‘Actief pluralism’ is een term die in de afgelopen jaren een vaste plek heeft gekregen in Belgische beleidsdocumenten. Bedoeld als tegenstelling tot voorheen gangbare opvatting over tolerantie als […]

Continue reading →

View all

Book review

Van het politieke wel en wee worden dagelijks vele spotprenten gemaakt, waarvan Koos van Weringh een fervent verzamelaar is. Inmiddels heeft hij dan ook meerdere verzamelingen van spotprenten […]

Continue reading →

View all

Book review

Waarheen leidt ons het begrip dat wij hebben van de werkelijkheid en de wereld om ons? De wiskundige, filosoof en theoloog J.J.W. Berghuys stelt vast dat wij met […]

Continue reading →

View all

Book review

Het twistgesprek, gepubliceerd in “Woher eine Ethik nehmen?”, vond al in 1974 als briefwisseling plaats tussen Mächler en Marti en verscheen voor het eerst in de Basler National […]

Continue reading →

View all

Book review

Tegenwoordig lijkt de toekomst van de Europese Unie synoniem te staan met heikele zaken als het ´Nee´ van Frankrijk en Nederland tegen de grondwet en de controverse omtrent […]

Continue reading →

View all

Projects

Tanzperformance: Gesetzeskraft – En force de loi Veranstalter: 48 Stunden Neukölln Festival (http://www.48-stunden-neukoelln.de/2013/) Zeit: Samstag 15.6.13, Einlass ab 20:00 bis Dunkelheit Ort: Friedhofskapelle, Lilienthalstraße 7 Produktion: Little strategies […]

Continue reading →

View all

Projects

Berlin based Finnish Photographer Janne Tervonen is working and living in Berlin since 2008. Documenting Berlin metropolitan obscure and hidden corners, seen from is very individual angle. Absolutely […]

Continue reading →

View all