Van Trier

Zamar: Ik moest ook doden
  • Date
    22 september 2011
  • Social:
    Facebook
Close

Ik moest ook doden. Het waargebeurde verhaal van een jonge, joodse vrouw die infiltreerde in Hezbollah

Voorweg moet gezegd worden dat “Ik moest ook doden” geen waar gebeurd verhaal is. Nima Zamar mag zich dan nog zo geheimzinnig geven, een infiltrant in Hezbollah is ze allerminst. Dat is tenminste de voorlopige conclusie die men als kritisch lezer moet trekken. Immers heeft de uitgever van de Duitse vertaling van het oorspronkelijk Franse boek de publicatie uitgesteld omdat het onvoldoende bewijzen over de authenticiteit van het boek van de auteur en de Franse uitgever kreeg. Bovendien twijfelen vele expert aan feiten en omstandigheden die Zamar in dit boek beschrijft. Ook het gezonde verstand van de lezer moet het James-Bond gehalte opvallen, maar daarover verderop meer. “Waargebeurd” is hier dus niet meer dan een goedkope, maar bijzonder misleidende en daarom verfoeilijke verkooptruc. Het boek heeft zowel linkse als rechtse, pro-Arabische als ook pro-Israëlische gemoederen verhit. Alle kampen beschuldiging Zamar van een politieke campagne omdat volgens de één Israëls politiek gerechtvaardigd wordt, volgens de ander juist in een slecht daglicht gesteld wordt. Een teken dat ook aan die beschuldigingen niet teveel waarde gehecht moet worden.

Dit gezegd hebbende, kan het “waargebeurde verhaal van een jonge, joodse vrouw die infiltreert in Hezbollah” verder op zijn narratieve kwaliteiten beoordeeld worden. Want hoezeer “Ik moest ook doden” de ‘waarheid’ ook geweld aan doet, het is zeker een boek dat goed is voor twee of drie avonden of bijna 300 pagina’s spannende onderhouding en leesplezier.

Nima Zamar vertelt hoe zij, na de dood van haar moeder, uit Frankrijk naar Israël vertrekt. Zij heeft het gevoel alleen als ware Israëli geaccepteerd te worden wanneer ze in militaire dienst gaat. Tijdens haar training wordt zij met een list gedwongen een contract te tekenen en een opleiding als geheim agente bij de Mossad te volgen. De volgende acht jaren brengt zij undercover in Hezbollah door.

Het verhaal is opgedeeld in hoofdstukken die een tijds- en plaatsaanduiding noemen. Tussendoor zijn telkens korte ‘nieuwsflashes’ ingevoegd, waarvan de meeste een bomaanslag in Israël aanduiden (“24 februari 1996: Een zelfmoordaanslag op bus 18 bij het centraal station van Jeruzalem, Zesentwintig dode. Opgeëist door Hamas”) en anderen mijlpalen in het onderhandelingsproces tussen Israël en de Palestijnen aangeven. Deze ingevoegde feiten verlenen het geheel de stijl van een documentaire. De ‘nieuwsflashes’ en het verhaal hebben geen enkele betrekking tot elkaar, maar ze geven de lezer het gevoel een feitelijk relaas te lezen.

Omdat een geheimagent die uit de school klapt, haar ex-collega’s niet in gevaar wil brengen en ook zekere staatsgeheimen respecteert en voor zich houdt, zijn de missies die Zamar vertelt bijzonder in nevelen gehuld. Dat is dan ook de rede waarom de lezer weinig tot niets ervaart over de inhoud van haar training tot geheimagente of over de informatie die ze tijdens haar missies verzamelt. Ook weten we nooit precies wanneer zij waar is en in welke organisatie(waarvoor aan het einde in een ‘FAQ’ een rechtvaardiging gegeven wordt). Maar die vaagheid laat ook veel ruimte voor de verbeelding van de lezer die daarmee voldoende geprikkeld wordt.

Al beschrijft ze haar trainingsprogramma bij de Mossad niet in detail, laat ze de lezer intensief meeleven met zware weg van zelfontkenning die geheimenagenten in haar verhaal dienen af te leggen. In tegenstelling tot wat vele Bond-kenners zouden verwachten is de grootste vaardigheid van een infiltrant passiviteit. Het bewaren van een absoluut passieve houding om de ergste martelingen gelaten te kunnen ondergaan, vormt, naar Zamars zeggen, de centrale training.

Het zijn dan ook niet haar gewetensproblemen, het doden van onschuldige mense, of politieke overwegingen, die haar ertoe brengen om een eind te maken aan haar dienst als geheimagente. Als ‘black sheep’, hier in de betekenis van buitenbeentje, is zij juist door de Mossad aangeworven vanwege haar onconventionele en antiautoritaire houding. De ultieme passiviteit en onderworpenheid van het lichaam aan de geest, of beter de ‘afkoppeling’ geest en lichaam en totale ontkenning van een natuurlijke overlevingsdrang, bezorgen haar dan ook na verloop van de tijd meer en meer problemen. Ze stelt vast dat de Mossad van haar lichaam en geest een mens heeft gemaakt waarin zij niet meer thuis is. Ze spreekt over haar lichaam en leven als waren het vervangbare gebruiksvoorwerpen met een korte levensduur. Zij wil weer greep op zichzelf hebben, haar oude levenslust terug vinden. Tegen de wil van haar trainers oefent zij zich in een verdedigingstechniek die het haar in staat stelt om een aantal keren na gruwelijke martelingen in spectaculaire ontsnappingen, waar James Bond jaloers op zou zijn, zichzelf te redden. Iets wat door haar meerderen sterk afgekeurd wordt. Immers wie vol houdt en niet doorslaat, wordt vanzelf vrij gelaten. Daarbij verliest de agente haar dekmantel niet, waardoor ze inzetbaar blijft.

Na een routine missie in Libanon (“Ze verliep moeizaam. In kruisvuur raakte ik lichtgewond aan hoofd en schouder.”) besluit ze niet naar Israël terug te gaan. Haar contract is weliswaar afgelopen, wat echter niet het einde van haar ‘plichten jegens de staat’ betekent. Op de luchthaven van Istanbul dood zij dan ook koelbloedig de collega die haar moest uitschakelen met de gifspuit die voor haar bedoelt was. Dat schijnt de Mossad voldoende af te schrikken aangezien haar leven daarna eentje van alledag en onbeduidendheid is. Na de aanslag op de Twin Towers kan zij zich zelfs zonder problemen met oud-collega’s in Londen treffen, om in de laatste pagina’s van het boek een eigen complottheorie van de machten achter de schermen van deze aanslag te presenteren.

Wie voor het lezen van het boek nog graag aan een zeker ‘waarheidsgehalte’ vast had willen houden, moet na lezing toch vaststellen vooral een spannende en onderhoudende spionageroman gelezen te hebben. Zamar doet daarbij zeker een poging om haar hoofdpersoon als een reëel mens met complexe persoonlijkheid neer te zetten. De aangrijpende beschrijvingen van de trainings- en afhardingsweg die de geheimagente Zamar af moet leggen, bieden daarvoor een goede basis. Maar wij ervaren weinig over die harde training van de Mossad. Daardoor laat de schijnbaar vederlichte wijze, waarop zij daarna over grote psychische barrières heen springt en uit martelkamers ontsnapt, de hoofdpersoon echter weer tot een, dit keer weliswaar vrouwelijk maar evenzeer oppervlakkig Holywoodachtige actionfiguur afzakken.

  • Reviewed by:
    Helmer van der Heide
  • Author:
    Nima Zamar
  • ISBN:
    9022991482
  • Pages:
    281
  • Price:
    16,95
  • Published:
    2005
  • Publisher:
    A.W. Bruna Uitgever
  • Posted in:
    Book review

One Comment

  1. margriet teders zegt:

    Een spannend boek waarin de misdaden van Israel gerechtvaardigd worden. Aanslagen door Palestijnen worden steeds vermeld maar nooit dat deze aanslagen gewoonlijk een antwoord waren op het vermoorden van Palestijnen door Israel.
    Daarom vind ik dit boek een ongeloofwaardig en en pro Israëlisch propagandaboek.

Leave a Reply

Articles

The Anthropocene: A new era in the history of Planet Earth in which the human species is a main driver of global environmental change. Planetary Boundaries: Thresholds in […]

Continue reading →

View all

Articles

The United Nations Conference on Sustainable Development (Rio+20), could have brought us closer to a strengthened earth system governance. Closer towards a global, effective architecture for governance of […]

Continue reading →

View all

Articles

Ontwikkelingen in het onderwijs onder Khomeini, Khatami en Ahmadinejad in de Islamitische Republiek Iran. Onderwerp Onderwijsbeleid en de dynamiek onder de jeugdige bevolking in het onderwijsveld in Iran […]

Continue reading →

View all

Book review

Lux Voor schrijft een boek. Een “Handleiding voor de toekomst”, voor Nederland en ook voor Europa. Maar wie, of wat is Lux Voor? Geen politieke partij, geen vereniging […]

Continue reading →

View all

Book review

Baruch, of ook wel Benedict, de Spinoza, zoon van joods-Portugese immigranten, was lensenslijper en leefde aan het eind van de 17e eeuw in de Nederlanden. Maar bovenal was […]

Continue reading →

View all

Book review

“Et tu, Brutus?!” Wie kent ze niet, de legendarische laatste woorden van Julius Caesar? Of hij ze werkelijk gesproken heeft en over de toedracht in de dagen rond […]

Continue reading →

View all

Book review

‘Actief pluralism’ is een term die in de afgelopen jaren een vaste plek heeft gekregen in Belgische beleidsdocumenten. Bedoeld als tegenstelling tot voorheen gangbare opvatting over tolerantie als […]

Continue reading →

View all

Book review

Van het politieke wel en wee worden dagelijks vele spotprenten gemaakt, waarvan Koos van Weringh een fervent verzamelaar is. Inmiddels heeft hij dan ook meerdere verzamelingen van spotprenten […]

Continue reading →

View all

Book review

Waarheen leidt ons het begrip dat wij hebben van de werkelijkheid en de wereld om ons? De wiskundige, filosoof en theoloog J.J.W. Berghuys stelt vast dat wij met […]

Continue reading →

View all

Book review

Het twistgesprek, gepubliceerd in “Woher eine Ethik nehmen?”, vond al in 1974 als briefwisseling plaats tussen Mächler en Marti en verscheen voor het eerst in de Basler National […]

Continue reading →

View all

Book review

Tegenwoordig lijkt de toekomst van de Europese Unie synoniem te staan met heikele zaken als het ´Nee´ van Frankrijk en Nederland tegen de grondwet en de controverse omtrent […]

Continue reading →

View all

Projects

Tanzperformance: Gesetzeskraft – En force de loi Veranstalter: 48 Stunden Neukölln Festival (http://www.48-stunden-neukoelln.de/2013/) Zeit: Samstag 15.6.13, Einlass ab 20:00 bis Dunkelheit Ort: Friedhofskapelle, Lilienthalstraße 7 Produktion: Little strategies […]

Continue reading →

View all

Projects

Berlin based Finnish Photographer Janne Tervonen is working and living in Berlin since 2008. Documenting Berlin metropolitan obscure and hidden corners, seen from is very individual angle. Absolutely […]

Continue reading →

View all