Voorbij de grenzen van het Amerikaanse imperium
Robert D. KaplanReview by Ruben A. Zondervan
Met "Voorbij de grenzen van het Amerikaanse imperium" heeft de bekende Amerikaanse auteur en journalist Robert D. Kaplan het vervolg op zijn in 2005 verschenen boek "Aan de grenzen van het Amerikaanse imperium" gepubliceerd. Niet alleen de titel maar ook het concept en de inhoud zijn grotendeels vergelijkbaar met het eerste boek. In zijn eerste boek beschrijft de auteur vooral zijn reizen in 2002 met de onconventionele strijdkrachten – commandotroepen, mariniers, groene baretten – door de vele crisisgebieden op deze wereld waar de Amerikanen present zijn. Zijn nieuwe boek is het verslag van reizen tussen 2002 en 2004 langs de wereldwijd gestationeerde reguliere Amerikaanse eenheden – marine, luchtmacht en landmacht – die grotendeels niet in conflicten betrokken zijn maar zich op potentiële conflicten voorbereiden en bevriende legers voor toekomstige conflicten trainen.
Het opleiden van de eigen en bevriende soldaten is een rode draad door de reisverhalen van Kaplan. Zijn beschrijvingen van het dagelijkse leven van Amerikaanse soldaten 'overzee', zijn boeiende vertellingen waaruit blijkt dat het opleiden van andere soldaten vaak niet duidelijk te scheiden is van het verlenen van ontwikkelingshulp. Maar ook niet van daadwerkelijke militaire missies.
Kaplan probeert de politiek buiten beschouwing te laten. In het eerste boek, "Aan de grenzen van het Amerikaanse imperium", is dit goed gelukt. Kaplan geeft in dat boek een zeer interessant kikkerperspectief op de vele conflicten. In zijn tweede boek lukt hem dit slechts gedeeltelijk. Helaas laat hij zich af en toe tot politieke analyses verleiden die gebaseerd zijn op een uitspraak van een soldaat ergens op de wereld. Opmerkingen van een individuele soldaat versterken weliswaar ook in dit boek het kikkerperspectief en geven een duidelijk beeld van de dagelijkse belevenissen en beslommeringen in het veld. Wanneer zij echter dienen als uitgangspunt om de politiek van de Verenigde Staten te analyseren, krijgt die analyse een stamkroegkarakter. De schijnbaar oppervlakkige recherche van Kaplan waar het gaat om niet direct militaire gegevens en politieke ontwikkelingen is hier eveneens storend.
Een kritische lector, die de af en toe optredende slordigheden en herhalingen had kunnen verbeteren, zou de leesbaarheid en de indruk van het boek ten goede zijn gekomen. Gezien het karakter van het boek als reisverslag, zijn de herhalingen en slordigheden echter niet problematisch – en de goede en spannende schrijfstijl compenseert deze slordigheden meer dan afdoende. Het boek is, zoals ook zijn voorganger, een aanrader. Ook, en vooral voor hen die strijdkrachten, en in het bijzonder die van de Verenigde Staten van Amerika, wantrouwen. Het boek geeft een interessante beschrijving van een enorm bedrijf vanuit een ongebruikelijk perspectief.
